Sự tích trầu cau trong cổ tích Việt Nam kể
lại câu chuyện thương tâm của hai anh em sinh đôi mà kết thúc là một bi kịch đã
cho đời sau một bài học quý giá về tình huynh, nghĩa đệ, về lòng thuỷ chung,
son sắt của đạo vợ chồng.
Người Việt chúng ta có tục ăn trầu từ rất xa
xưa, ăn trầu để cho răng chắc, ăn trầu để nhắc nhở mọi người học ở người xưa
những đức tính cao đẹp như trong chuyện trầu cau; và hình ảnh quê hương bao đời
không chỉ có "cây đa, bến nước, mái đình" mà còn có hàng cau tít tắp,
dây trầu xanh um bu quanh cây vông hay trên các tường vôi ngôi nhà cổ, để
chuyện trầu cau luôn là muôn thuở của làng quê.
Tôi không được sinh ra ở làng. Những năm
chiến tranh khốc liệt, cha mẹ tôi theo đoàn người lưu tán di dân vào tận miền
cao nguyên đất đỏ để kiếm miếng cơm manh áo. Tôi cất tiếng khóc trong cảnh tha
phương cầu thực của gia đình. Tuổi thơ chỉ man mán hình bóng quê nhà qua ký ức
của người cha và lời ru của mẹ: "Chiều
chiều ra đứng ngõ sau/ Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều".
Chẳng
ai biết lão từ đâu tới. Giọng nói của lão cũng không rặt giọng của vùng miền
nào mà pha trộn ngữ âm của nhiều vùng đất. Chắc chắn lão phải có một tuổi trẻ
dọc ngang đây đó. Tư Can nói như đinh đóng cột rằng lão là một tay anh chị
giang hồ đã hết thời, đi tìm chỗ mai danh ẩn tích, tránh mọi sự ân oán. Chín Hề
thì cãi, anh chị giang hồ gì lão ấy, chắc lão bị vợ con ruồng rẫy nên chán đời
trốn lánh về đây thôi. Mỗi người một ý, nhiều khi nhờ lão mà những buổi nhậu có
đề tài rôm rả hơn. Họ mượn lão làm mồi cho những buổi rượu gạo suông với đủ mọi
chuyện thêu dệt. Ai cũng như biết rõ về lão. Thật ra chẳng ai biết được một tí
chút gì.